Czy można spawać pęknięty deflektor żeliwny?

Czym jest deflektor żeliwny i jaką pełni funkcję w piecu lub kozie

Deflektor żeliwny to płyta odlana z żeliwa szarego, umieszczona tuż nad komorą spalania, tuż pod wylotem do komina, której zadaniem jest wydłużenie drogi spalin i czasu ich kontaktu z wymiennikiem ciepła. Bez tego elementu gorące gazy uciekałyby do komina niemal prostą drogą, a piec czy koza traciłyby sporą część sprawności grzewczej. W tym artykule zajmuję się wyłącznie wariantem żeliwnym – część modeli pieców kaflowych i kóz stosuje zamienniki z wermikulitu lub szamotu, ale mają one zupełnie inną charakterystykę pękania i inną metodę naprawy.

Z mojej praktyki przy serwisowaniu kóz i pieców na ekogroszek wynika, że deflektor jest jednym z tych elementów, które użytkownik zauważa dopiero wtedy, gdy coś zaczyna działać źle – gorsze ciągnięcie, więcej sadzy na szybie, spaliny wracające do pomieszczenia przy otwieraniu drzwiczek. Płyta zmusza spaliny do przepływu bocznymi kanałami zamiast wylotu pionowego, dzięki czemu wymiennik zdąży odebrać więcej ciepła, zanim gazy trafią do komina.

• Deflektor jako płyta kierująca – wydłuża drogę spalin i czas ich kontaktu z powierzchnią grzewczą pieca lub kozy.
• Umiejscowienie – bezpośrednio nad komorą spalania, pod wylotem spalin do czopucha lub komina.
• Wpływ na sprawność – poprawnie zamontowany deflektor obniża temperaturę spalin wylotowych i zwiększa efektywność spalania paliwa stałego.
• Materiał – w tym artykule mowa wyłącznie o żeliwie szarym, zgodnie z wymaganiami technicznymi opisanymi dla pieców grzewczych na paliwo stałe (źródło: PN-EN 13240:2001).
• Zamienniki niemetalowe – wermikulit i szamot spotykane w niektórych modelach, ale nienaprawialne metodą spawalniczą.

Dlaczego deflektory żeliwne pękają – najczęstsze przyczyny

Deflektory pękają najczęściej wskutek szoku termicznego wywołanego nadmiernym dopalaniem, spalaniem mokrego drewna lub odpadów, które generują gwałtowne skoki temperatury w komorze spalania. Z obserwacji serwisowych wynika, że pierwsze widoczne pęknięcia pojawiają się zwykle po 3-6 sezonach grzewczych intensywnej, niewłaściwej eksploatacji – rzadziej wcześniej, chyba że mamy do czynienia z wadą odlewniczą.

Żeliwo źle znosi gwałtowne zmiany temperatury, bo ma niską przewodność cieplną w porównaniu ze stalą i praktycznie zerową plastyczność w niskich temperaturach. Kiedy jedna strona płyty rozgrzewa się szybciej niż druga – na przykład przy dopalaniu suchych szyszek albo palet – w materiale powstają naprężenia, które żeliwo rozładowuje pęknięciem, a nie odkształceniem, jak zrobiłaby to stal.

Szok termiczny od nadmiernego dopalania i złej jakości opału

Najczęstszą przyczyną pęknięć jest gwałtowny wzrost temperatury spalania powyżej wartości, na jakie piec został zaprojektowany. Palenie mokrym drewnem, plastikiem, lakierowanymi deskami czy nadmierne dokładanie opału „na zapas” prowadzi do lokalnych przegrzań deflektora rzędu kilkuset stopni w krótkim czasie.

• Spalanie mokrego drewna (wilgotność powyżej 20%) – powoduje gwałtowne parowanie i skoki temperaturowe przy dopalaniu się gazów drzewnych.
• Spalanie odpadów (plastik, lakierowane deski, płyta wiórowa) – generuje temperatury znacznie przekraczające normy projektowe pieca.
• Nadmierne dopalanie „na noc” – zbyt duża ilość opału naraz podnosi temperaturę komory ponad wartości bezpieczne dla żeliwa.
• Regularna praca na maksymalnej mocy przez wiele godzin – przyspiesza zmęczenie materiału i mikropęknięcia.

Błędy montażowe i naprężenia mechaniczne przy czyszczeniu

Drugą grupą przyczyn są naprężenia mechaniczne – nieostrożne czyszczenie komina szczotką, uderzenie pogrzebaczem przy usuwaniu popiołu, czy zbyt ciasny montaż deflektora bez luzu na rozszerzalność cieplną. Zbyt gwałtowne schłodzenie rozgrzanego żeliwa, na przykład przez otwarcie drzwiczek na oścież przy piecu pracującym pełną mocą, potrafi wywołać pęknięcie równie skutecznie jak przegrzanie.

• Uderzenia mechaniczne przy czyszczeniu komina lub usuwaniu sadzy – żeliwo jest kruche i nie amortyzuje uderzeń jak stal.
• Zbyt ciasny montaż bez uwzględnienia rozszerzalności cieplnej – element nie ma gdzie „pracować” przy nagrzewaniu.
• Gwałtowne schłodzenie rozgrzanej płyty (otwarcie drzwiczek na oścież, przeciąg) – szok termiczny odwrotny do przegrzania.
• Wady odlewnicze i mikropęknięcia z produkcji – ujawniają się dopiero po kilku cyklach grzewczych, gdy materiał „zmęczy się” termicznie.

Czy żeliwo w ogóle nadaje się do spawania

Tak, żeliwo można spawać, ale nie klasycznymi metodami stosowanymi do stali – żeliwo szare zawiera 2-4% węgla, co czyni je materiałem trudno spawalnym i podatnym na pęknięcia w strefie wpływu ciepła (SWC), jeśli proces prowadzony jest bez podgrzewu wstępnego. Wysoka zawartość węgla sprawia, że przy szybkim nagrzaniu i studzeniu w spoinie tworzy się twarda, krucha struktura, która pęka pod własnymi naprężeniami.

Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi kwalifikowania technologii spawania metali (źródło: PN-EN ISO 15614, Polski Komitet Normalizacyjny, 2017) kluczowy dla trudnospawalnych stopów żeliwa jest dobór odpowiedniej elektrody oraz kontrola temperatury podgrzewu wstępnego i tempa studzenia. W praktyce oznacza to, że naprawa deflektora jest technicznie wykonalna, ale wymaga spawacza z realnym doświadczeniem w pracy z żeliwem – nie każdy warsztat ślusarski czy spawalnik samochodowy się tego podejmie, i słusznie, bo efekt bez odpowiedniej wiedzy bywa gorszy niż brak naprawy.

„Spawanie żeliwa wymaga uwzględnienia jego specyficznych właściwości – wysokiej zawartości węgla, kruchości i skłonności do pękania w strefie wpływu ciepła. Właściwy dobór technologii, w tym podgrzewu wstępnego, decyduje o trwałości połączenia.” — Instytut Spawalnictwa w Gliwicach, wytyczne dotyczące spawania żeliwa szarego, 2021

Żeliwo szare a żeliwo sferoidalne – różnice w spawalności

Żeliwo sferoidalne różni się od szarego kształtem grafitu w strukturze – grafit sferoidalny (kulisty) zamiast płatkowego daje materiałowi wyraźnie większą plastyczność i odporność na pękanie, także podczas spawania. Deflektory w piecach i kozach produkowane są jednak niemal wyłącznie z żeliwa szarego, tańszego w odlewaniu i wystarczająco odpornego na warunki pracy w komorze spalania.

Dlaczego wysoka zawartość węgla utrudnia spawanie żeliwa

Węgiel w żeliwie, w ilości 2-4% wagowo, podczas szybkiego nagrzewania i studzenia wytrąca się w postaci twardego, kruchego cementytu w strefie przy spoinie. To właśnie ta strefa wpływu ciepła najczęściej pęka po niekontrolowanym spawaniu – materiał traci lokalnie swoją i tak niewielką plastyczność. Dlatego prawidłowa naprawa zakłada powolne, kontrolowane nagrzewanie całego elementu, a nie tylko punktowe podgrzanie miejsca spoiny.

Metody spawania i lutospawania pękniętego deflektora

Fachowa naprawa pękniętego deflektora żeliwnego opiera się na trzech głównych metodach: spawaniu na gorąco elektrodą niklową, lutospawaniu mosiądzem oraz – rzadziej – spawaniu MIG/MAG drutem niklowym. Wybór metody zależy od grubości ścianki deflektora, dostępnego sprzętu w warsztacie i doświadczenia spawacza z konkretnym typem żeliwa, dlatego zlecenie naprawy najlepiej powierzyć specjaliście zajmującemu się właśnie spawaniem żeliwa, a nie ogólnemu warsztatowi ślusarskiemu.

W praktyce warsztatowej stosuje się kolejność działań, którą warto znać nawet jako klient zlecający naprawę, żeby ocenić, czy warsztat robi to poprawnie:

1. Oczyszczenie pęknięcia z sadzy, rdzy i pozostałości popiołu przed jakąkolwiek próbą łączenia.
2. Podgrzanie całego elementu, nie tylko miejsca pęknięcia, do temperatury rzędu 250-400 stopni C.
3. Wykonanie spoiny krótkimi odcinkami, z przerwami na wyrównanie temperatury materiału.
4. Powolne, kontrolowane studzenie całości – najczęściej w piasku, popiele lub wełnie mineralnej.
5. Kontrola wizualna spoiny po ostygnięciu i – jeśli to możliwe – próba szczelności przed ponownym montażem.

Spawanie elektrodą niklową na gorąco – podgrzew wstępny

Spawanie żeliwa na gorąco polega na podgrzaniu całego deflektora do temperatury około 250-400 stopni C przed przyłożeniem elektrody niklowej typu Ni99 lub NiFe, co znacząco zmniejsza naprężenia cieplne i ryzyko powstania nowego pęknięcia w strefie wpływu ciepła (źródło: wytyczne spawalnicze dla żeliwa, Instytut Spawalnictwa w Gliwicach, 2021). Podgrzew wykonuje się zwykle palnikiem gazowym lub w piecu komorowym, obejmując cały element, nie tylko okolice pęknięcia – punktowe podgrzanie tylko miejsca spoiny generuje dokładnie te naprężenia, których chcemy uniknąć.

Po zakończeniu spawania równie ważne jak sam proces jest powolne studzenie – najczęściej element zasypuje się piaskiem, popiołem lub owija matą izolacyjną, żeby temperatura spadała stopniowo, przez kilka do kilkunastu godzin, zamiast gwałtownie na powietrzu.

Lutospawanie mosiądzem jako alternatywa dla spawania

Lutospawanie mosiądzem działa w niższej temperaturze niż klasyczne spawanie i bywa mniej podatne na powstawanie nowych pęknięć przy cienkościennych elementach, takich jak właśnie deflektor. Metoda polega na stopieniu spoiwa mosiężnego na powierzchni żeliwa podgrzanego palnikiem, bez topienia samego materiału podstawowego – to zmniejsza ryzyko szoku termicznego w porównaniu ze spawaniem łukowym.

• Niższa temperatura procesu niż w spawaniu elektrodą – mniejsze ryzyko nowych naprężeń w cienkiej ściance deflektora.
• Dobra przyczepność do żeliwa po odpowiednim przygotowaniu powierzchni (oczyszczenie, czasem naniesienie topnika).
• Trwałość zależna od jakości wykonania i warunków eksploatacji – element pracujący w wysokiej temperaturze komory spalania obciąża spoinę mocniej niż elementy zimne.
• Częsty wybór warsztatów specjalizujących się w naprawie odlewów żeliwnych do pieców i kominków.

Spawanie MIG/MAG drutem niklowym – kiedy stosowane

Spawanie MIG/MAG drutem niklowym stosowane jest rzadziej niż metody elektrodowe i lutospawanie, głównie w warsztatach dysponujących odpowiednim sprzętem i doświadczeniem w pracy z żeliwem. Metoda ta pozwala na bardziej precyzyjne prowadzenie spoiny przy elementach o skomplikowanym kształcie, ale wymaga równie starannego podgrzewu wstępnego jak spawanie elektrodowe – sam rodzaj procesu nie eliminuje ryzyka pęknięcia w SWC, jeśli pominie się kontrolę temperatury.

Kiedy naprawa deflektora ma sens, a kiedy lepiej kupić nowy

Naprawa ma sens przy pojedynczym, liniowym pęknięciu bez ubytku materiału – taki deflektor jest dobrym kandydatem do spawania lub lutospawania i po naprawie może służyć kolejne sezony. Gdy element rozpadł się na kilka fragmentów albo ma odpryski i brakujące kawałki, naprawa zwykle przestaje się opłacać, bo spoiny musiałyby biec w kilku kierunkach, co drastycznie zwiększa ryzyko ponownego pęknięcia.

Deflektor to element o niższych obciążeniach mechanicznych niż ruszt – nie dźwiga ciężaru opału ani nie jest bezpośrednio uderzany przy przegarnianiu żaru, dlatego naprawa spawalnicza bywa tu trwalsza niż w przypadku pękniętych rusztów (zobacz też czy można spawać pęknięty ruszt żeliwny, gdzie opisuję różnice w obciążeniach tych dwóch elementów).

• Pojedyncze pęknięcie liniowe, cały materiał na miejscu – dobry kandydat do naprawy spawalniczej.
• Deflektor rozpadający się na kilka fragmentów lub z ubytkami krawędzi – naprawa zwykle nieopłacalna technicznie i ekonomicznie.
• Cena nowego zamiennika, orientacyjnie 100-300 zł zależnie od modelu pieca lub kozy, jako punkt odniesienia przy podejmowaniu decyzji.
• Dostępność oryginalnego zamiennika u producenta – jeśli model jest wycofany z produkcji, naprawa bywa jedyną sensowną opcją niezależnie od stopnia uszkodzenia.

Zanim zdecydujesz się na naprawę, warto sprawdzić też jak dobrać zamiennik deflektora do pieca lub kozy – czasem różnica cenowa między naprawą a nowym elementem jest mniejsza, niż się wydaje.

Ile kosztuje spawanie deflektora u specjalisty

Koszt spawania pękniętego deflektora u specjalisty zależy przede wszystkim od regionu, zakresu uszkodzenia i metody naprawy – dokładnej, uniwersalnej kwoty nie da się podać bez znajomości konkretnego przypadku i lokalnego cennika warsztatu. Zamiast sztywnej ceny warto zestawić koszt usługi z ceną nowego zamiennika (100-300 zł orientacyjnie) i na tej podstawie ocenić opłacalność naprawy.

• Cena usługi spawania żeliwa zależy od regionu, dostępności specjalisty i długości pęknięcia – warto zapytać o wycenę przed przekazaniem elementu.
• Dodatkowy koszt demontażu i transportu deflektora do warsztatu, jeśli nie robisz tego samodzielnie.
• Porównanie kosztu naprawy z ceną nowego zamiennika – podstawowe kryterium decyzji ekonomicznej opisane w poprzedniej sekcji.
• Warto zapytać warsztat o gwarancję na wykonaną spoinę – solidny specjalista od żeliwa zwykle jej udziela, choćby na jeden sezon grzewczy.

Dane sprawdzone: lipiec 2026 – ceny usług spawalniczych i zamienników weryfikuj lokalnie, bo różnią się znacząco między regionami i producentami pieców.

Jak samodzielnie zdemontować i przygotować deflektor do naprawy

Demontaż zaczynasz od wystudzenia pieca – odczekaj minimum kilkanaście godzin od ostatniego palenia, zanim dotkniesz elementów wewnątrz komory spalania, bo żeliwo długo trzyma ciepło. Pośpiech na tym etapie to najczęstszy błąd domowych napraw – dotknięcie wciąż ciepłego deflektora grozi oparzeniem, a nagłe schłodzenie zimną szmatą może dodać kolejne pęknięcie do tego, które już naprawiasz.

1. Odczekaj minimum kilkanaście godzin od ostatniego palenia, aż piec całkowicie wystygnie.
2. Oczyść deflektor z sadzy i popiołu, żeby dokładnie ocenić przebieg i długość pęknięcia.
3. Sfotografuj i oznacz ułożenie elementu przed wyjęciem – ułatwi to bezbłędny montaż po naprawie.
4. Wyjmuj element ostrożnie, bez szarpania – żeliwo jest kruche przy uderzeniach mechanicznych, nawet niewielkich.
5. Zapakuj deflektor tak, by nie obijał się o inne elementy podczas transportu do warsztatu.

Z doświadczenia serwisowego dodam, że warto zrobić zdjęcie całej komory spalania przed demontażem, nie tylko samego deflektora – ułatwia to odtworzenie kolejności montażu innych elementów, jeśli trzeba było wyjąć więcej niż jedną część.

Ryzyka spawania samodzielnego bez doświadczenia – czad i nieszczelności

Tak, źle spawany deflektor może być niebezpieczny – niewłaściwie wykonana spoina, bez podgrzewu wstępnego i kontrolowanego studzenia, często pęka ponownie po kilku cyklach grzewczych, a to prowadzi do nieszczelności w obiegu spalin. Nieszczelny deflektor zwiększa ryzyko przedostawania się tlenku węgla do pomieszczenia, co jest zagrożeniem dla zdrowia i życia, nie tylko problemem estetycznym czy sprawnościowym.

Nie sugeruję, że samodzielne spawanie bez doświadczenia jest bezpieczną drogą na skróty – amatorska spoina na żeliwie, wykonana zwykłą spawarką MMA bez podgrzewu, w mojej ocenie częściej kończy się nowym pęknięciem niż trwałą naprawą. Niezależnie od jakości wykonanej naprawy warto zamontować niezależny czujnik czadu w pomieszczeniu z piecem czy kozą – to tani element bezpieczeństwa, który nie zastępuje dobrej spoiny, ale ostrzega, gdy coś jednak pójdzie nie tak.

„Bezpieczna eksploatacja palenisk na paliwo stałe wymaga sprawnego, szczelnego układu odprowadzania spalin na całej jego długości – każda nieszczelność, także w elementach wewnętrznych pieca, zwiększa ryzyko cofki spalin do pomieszczenia.” — Stowarzyszenie Kominy Polskie, materiały o bezpieczeństwie eksploatacji palenisk, 2023

Ta treść nie zastępuje oceny bezpieczeństwa instalacji przez uprawnionego kominiarza lub autoryzowanego serwisanta pieców. Po każdej naprawie elementów mających kontakt ze spalinami warto zlecić przegląd kominiarski – co obejmuje i jak często, żeby mieć pewność, że cały układ, nie tylko sam deflektor, działa prawidłowo.

Jak sprawdzić szczelność i trwałość naprawionego deflektora po spawaniu

Szczelność naprawionego deflektora sprawdzasz poprzez kilka pierwszych rozpaleń na obniżonej mocy, z uważną obserwacją zachowania spoiny i zapachu spalin w pomieszczeniu. Nie testuj naprawionego elementu od razu pełną mocą pieca – stopniowe dochodzenie do normalnej temperatury pracy daje spoinie czas na „dotarcie się” i ujawnia ewentualne słabe punkty, zanim staną się poważnym problemem.

1. Pierwsze 2-3 rozpalenia po naprawie prowadź na niższej mocy niż zwykle, obserwując zachowanie spoiny.
2. Po każdym z pierwszych cykli grzewczych obejrzyj spoinę pod kątem nowych rys lub przebarwień.
3. Zwróć uwagę, czy w pomieszczeniu nie pojawia się nietypowy, ostry zapach spalin – to sygnał możliwej nieszczelności.
4. Sprawdź czujnik czadu i upewnij się, że jest sprawny i ma aktualną baterię przed pierwszym pełnym rozpaleniem.
5. Zlecij przegląd kominiarski po naprawie elementów odprowadzania spalin, nawet jeśli wszystko wygląda poprawnie.

Jeśli po kilku cyklach grzewczych spoina wygląda identycznie jak po naprawie, a spaliny zachowują się normalnie, to dobry sygnał, że naprawa jest trwała. Wszelkie odstępstwa – nowe rysy, wyciek sadzy przez spoinę, zapach – to sygnał do natychmiastowego przerwania eksploatacji i konsultacji z serwisantem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pęknięty deflektor żeliwny da się spawać?

Tak, technicznie jest to możliwe, ale wymaga podgrzewu wstępnego rzędu 250-400 stopni C, odpowiedniej elektrody niklowej (Ni99 lub NiFe) i realnego doświadczenia spawacza w pracy z żeliwem. Klasyczne spawanie stalowe, bez podgrzewu i kontrolowanego studzenia, zwykle kończy się ponownym pęknięciem w strefie wpływu ciepła.

Czy lepiej spawać czy wymienić pęknięty deflektor?

Przy pojedynczym pęknięciu liniowym bez ubytku materiału naprawa często się opłaca i daje trwały efekt. Przy rozpadzie na kilka części lub widocznych ubytkach materiału wymiana na nowy zamiennik za orientacyjnie 100-300 zł bywa tańsza i pewniejsza niż kosztowna, ryzykowna naprawa.

Ile kosztuje spawanie deflektora żeliwnego?

Koszt zależy od regionu i zakresu uszkodzenia, dlatego przed zleceniem warto zapytać warsztat o konkretną wycenę i porównać ją z ceną nowego zamiennika u producenta pieca lub kozy. Dodatkowo doliczyć trzeba czasem koszt demontażu i transportu elementu.

Czy można spawać żeliwo zwykłą spawarką MMA bez podgrzewu?

Spawanie bez podgrzewu wstępnego znacząco zwiększa ryzyko pęknięcia w strefie wpływu ciepła, ponieważ żeliwo o zawartości 2-4% węgla źle znosi gwałtowne różnice temperatur. Profesjonalna naprawa żeliwa niemal zawsze zakłada kontrolowany podgrzew całego elementu i równie kontrolowane, powolne studzenie po spawaniu.

Czy nieszczelny, źle naprawiony deflektor jest niebezpieczny?

Tak, nieszczelność w obiegu spalin może zwiększać ryzyko przedostawania się tlenku węgla do pomieszczenia, co stanowi realne zagrożenie zdrowia. Po każdej naprawie zaleca się dokładną kontrolę spoiny podczas pierwszych rozpaleń oraz montaż niezależnego czujnika czadu, niezależnie od jakości wykonanej naprawy.

Czy lutospawanie mosiądzem jest lepsze niż spawanie elektrodą niklową dla deflektora?

Lutospawanie działa w niższej temperaturze i bywa mniej podatne na powstawanie nowych pęknięć przy cienkościennych elementach, takich jak deflektor. Trwałość obu metod zależy jednak od jakości wykonania i warunków eksploatacji, więc żadnej z nich nie można uznać za uniwersalnie lepszą bez oceny konkretnego przypadku.

Jak długo trzyma spoina na naprawionym deflektorze?

Przy prawidłowo wykonanej naprawie, z podgrzewem wstępnym i kontrolowanym studzeniem, spoina potrafi wytrzymać wiele sezonów grzewczych, zwłaszcza że deflektor ma niższe obciążenia mechaniczne niż ruszt. Trwałość zależy jednak mocno od dalszego sposobu eksploatacji pieca – powtarzające się dopalanie i szoki termiczne mogą doprowadzić do kolejnego pęknięcia, tym razem w innym miejscu.

Czy każdy warsztat spawalniczy naprawi deflektor żeliwny?

Nie, nie każdy warsztat ślusarski czy spawalnik samochodowy podejmie się takiej naprawy, ponieważ spawanie żeliwa wymaga innej wiedzy i sprzętu niż spawanie stali. Warto szukać specjalisty, który na co dzień pracuje z odlewami żeliwnymi – piecami, kominkami, elementami maszyn – i potrafi ocenić metodę naprawy adekwatną do konkretnego pęknięcia.

Źródła i literatura

1. Instytut Spawalnictwa w Gliwicach – wytyczne dotyczące spawania i lutospawania żeliwa szarego, 2021.
2. Polski Komitet Normalizacyjny – PN-EN ISO 15614: Specyfikacja i kwalifikowanie technologii spawania metali, 2017.
3. PN-EN 13240:2001 – Piece grzewcze na paliwo stałe. Wymagania i metody badań, Polski Komitet Normalizacyjny.
4. Stowarzyszenie Kominy Polskie – materiały dotyczące bezpieczeństwa eksploatacji palenisk, 2023.
5. Materiały serwisowe dotyczące renowacji i konserwacji elementów żeliwnych – zobacz też renowacja i usuwanie rdzy z żeliwa krok po kroku oraz czy koza żeliwna ogrzeje cały dom.

Tomasz Borkowski

Praktyk renowacji żeliwa i miłośnik gotowania na żeliwnych patelniach. Od kilkunastu lat przywraca do życia stare patelnie, garnki, ruszty i piece – czyści, wypala, sezonuje i dogląda, żeby służyły kolejnym pokoleniom. Na Żeliwo24 dzieli się metodami, które sam przetestował w kuchni i warsztacie: co naprawdę działa, co jest mitem, a co potrafi zepsuć dobry odlew. Prywatnie fan steków z żeliwnej patelni i zimowych wieczorów przy kozie.