Koza żeliwna z płaszczem wodnym czy bez – jak działa i co wybrać?

Czym jest koza żeliwna z płaszczem wodnym

Koza żeliwna z płaszczem wodnym to piecyk wolnostojący, w którego komorze spalania zabudowano wymiennik ciepła połączony z instalacją centralnego ogrzewania – urządzenie charakteryzuje się jednoczesnym oddawaniem ciepła do powietrza w pomieszczeniu, do wody krążącej w rurach CO oraz zachowaniem odlewu żeliwnego jako elementu konstrukcyjnego paleniska. W praktyce oznacza to, że jedno urządzenie pełni dwie funkcje naraz: grzeje salon i wspomaga kocioł główny. Płaszcz wodny to nic innego jak zespół kanałów lub podwójna ścianka wokół komory spalania, przez którą przepływa woda instalacyjna, odbierając ciepło ze spalanego drewna (źródło: PN-EN 13229, 2001).

Budowa wymiennika wodnego w komorze spalania

Wymiennik wodny w kozie żeliwnej najczęściej wykonany jest ze stali kotłowej i osłonięty od zewnątrz żeliwnym poszyciem, które nadaje urządzeniu charakterystyczny wygląd i akumuluje część ciepła. W niektórych konstrukcjach woda opływa tylną i boczne ścianki paleniska, w innych tworzy dodatkowy płaszcz nad komorą spalania. Z mojej praktyki wynika, że przy wyborze modelu warto sprawdzić dokładny rysunek techniczny wymiennika, bo różnice w geometrii wpływają na to, jak szybko urządzenie oddaje ciepło do wody po rozpaleniu.

• Wymiennik stalowy – odporny na wysokie temperatury robocze, wymaga jednak regularnej kontroli szczelności spoin po kilku sezonach eksploatacji.
• Płaszcz żeliwny zewnętrzny – akumuluje ciepło i oddaje je do pomieszczenia jeszcze długo po wygaszeniu paleniska.
• Drzwiczki żaroodporne ze szklaną szybą – pozwalają obserwować płomień i pełnią funkcję dekoracyjną niezależnie od trybu pracy urządzenia.
• Króćce przyłączeniowe zasilania i powrotu – standardowo w gwincie 1 lub 5/4 cala, punkt podłączenia do instalacji CO.
• Czujnik lub gniazdo termostatyczne – miejsce montażu zaworu bezpieczeństwa termicznego wymaganego przez producenta.

Jak koza z płaszczem wodnym łączy się z instalacją CO?

Koza z płaszczem wodnym podłączana jest zwykle jako źródło wspomagające, równolegle do kotła głównego – gazowego, na pellet lub elektrycznego, a nie jako jedyne źródło ciepła w domu. Układ hydrauliczny spina obie instalacje przez zawory rozdzielające lub sterownik pompy, dzięki czemu w sezonie grzewczym można naprzemiennie korzystać z drewna i z paliwa podstawowego. Zdarza mi się widzieć instalacje, w których koza pracuje wyłącznie wieczorami, a kocioł przejmuje ogrzewanie w ciągu dnia – to rozwiązanie sprawdza się szczególnie w domach jednorodzinnych o powierzchni powyżej 120 m².

Jak działa płaszcz wodny – podział mocy na powietrze i wodę

Koza żeliwna z płaszczem wodnym rozdziela ciepło ze spalania drewna na dwie ścieżki jednocześnie: część trafia do powietrza w pomieszczeniu jako promieniowanie i konwekcja, a większość – zwykle 70 do 80 procent całkowitej mocy – do wody krążącej w instalacji CO. Dokładne proporcje zależą od konstrukcji konkretnego modelu i zawsze podane są w karcie technicznej producenta, więc nie warto traktować tych wartości jako sztywnej reguły obowiązującej każde urządzenie.

Regulacja dopływu powietrza do paleniska wpływa na intensywność spalania i temperaturę spalin, ale nie zmienia fizycznego podziału mocy wynikającego z konstrukcji wymiennika – to częste nieporozumienie wśród kupujących. Innymi słowy, przymykając nawiew nie da się “przesunąć” więcej ciepła do pomieszczenia kosztem wody, bo proporcja jest zaszyta w geometrii płaszcza.

• Moc do pomieszczenia – typowo 20-30% mocy nominalnej, oddawana przez żeliwne poszycie i szybę paleniska.
• Moc do wody – typowo 70-80% mocy nominalnej, przekazywana do bufora lub bezpośrednio do grzejników.
• Moc nominalna całkowita – podawana w kW w karcie katalogowej, np. 12 kW, 16 kW czy 20 kW w zależności od modelu.
• Sprawność spalania – zależy od jakości drewna (wilgotność poniżej 20%) i ciągu kominowego, wpływa pośrednio na realny podział mocy.

“Instalacje wodne zasilane urządzeniami na paliwo stałe wymagają zaprojektowania obiegu z uwzględnieniem zabezpieczeń przed przegrzaniem oraz odpowiedniego doboru naczynia wzbiorczego do mocy źródła ciepła” – parafraza wytycznych normy PN-EN 12828, Polski Komitet Normalizacyjny, 2014.

Moc do pomieszczenia a moc do instalacji CO – jak się rozkłada

W domu o dobrej izolacji i małym zapotrzebowaniu cieplnym nawet 20% mocy oddawanej do powietrza z kozy 16 kW oznacza realnie 3,2 kW trafiające do salonu – to więcej niż potrzebuje przeciętne pomieszczenie 25-30 m². Reszta, czyli ponad 12 kW, musi znaleźć odbiorcę w postaci grzejników, ogrzewania podłogowego albo bufora. Z praktyki wynika, że pominięcie tego bilansu na etapie projektu bywa najczęstszym błędem – klienci kupują zbyt mocne urządzenie, licząc głównie na efekt wizualny płomienia, a instalacja wodna nie jest w stanie sensownie zagospodarować nadwyżki.

• Sprawdź moc wodną modelu w karcie technicznej przed zakupem, nie tylko moc całkowitą podaną w reklamie.
• Porównaj moc wodną z rzeczywistym zapotrzebowaniem cieplnym budynku (wskaźnik W/m² z projektu lub audytu energetycznego).
• Zaplanuj odbiorniki ciepła – grzejniki, ogrzewanie podłogowe lub bufor – zanim zdecydujesz się na konkretną moc kozy.

Koza bez płaszcza wodnego – kiedy to lepszy wybór

Koza powietrzna, czyli klasyczna wersja bez płaszcza wodnego, oddaje całą wytworzoną moc do jednego lub kilku pomieszczeń – bezpośrednio przez promieniowanie i konwekcję albo pośrednio przez system dystrybucji gorącego powietrza (DGP) rozprowadzający ciepło kanałami do sąsiednich pokoi. To rozwiązanie prostsze konstrukcyjnie i montażowo, bo nie wymaga podłączenia do instalacji CO ani żadnego osprzętu hydraulicznego.

Kiedy lepiej wybrać kozę bez płaszcza wodnego?

Wersja powietrzna sprawdza się wtedy, gdy dom ma już wydajne główne źródło ciepła – pompę ciepła, kocioł gazowy kondensacyjny albo kocioł na pellet – a koza ma pełnić funkcję dogrzewania w chłodniejsze wieczory lub funkcję czysto dekoracyjną. Wybieram tę opcję klientom, którzy chcą efektu żywego ognia bez ingerencji w istniejącą instalację grzewczą i bez dodatkowych kosztów hydraulicznych.

• Dom ma już sprawne, wydajne źródło ciepła i nie potrzebuje wspomagania instalacji CO.
• Budżet jest ograniczony – koza powietrzna kosztuje mniej i nie wymaga bufora ani grupy pompowej.
• Priorytetem jest szybki montaż – wystarczy podłączenie do komina i przygotowanie podłoża niepalnego.
• Koza ma dogrzewać tylko jedno pomieszczenie lub pełnić funkcję dekoracyjną wieczorami.
• Budynek nie ma miejsca technicznego na dodatkowy zbiornik buforowy i osprzęt hydrauliczny.

Wymagania instalacyjne kozy z płaszczem wodnym – bufor, zawór bezpieczeństwa, grupa pompowa

Koza z płaszczem wodnym wymaga zaplanowania pełnego obiegu hydraulicznego – zbiornika buforowego, grupy pompowej wymuszającej cyrkulację, naczynia wzbiorczego przeponowego oraz zaworów bezpieczeństwa termicznego i ciśnieniowego. Instalację trzeba zaprojektować zgodnie z wytycznymi producenta urządzenia oraz normą PN-EN 12828 dotyczącą wodnych instalacji centralnego ogrzewania (źródło: PN-EN 12828, 2014). Pominięcie któregokolwiek z tych elementów nie jest tylko kwestią komfortu – to realne ryzyko dla bezpieczeństwa układu.

• Zbiornik buforowy – magazynuje nadwyżkę ciepła z jednego załadunku drewna i pozwala wykorzystać ją stopniowo przez kolejne godziny.
• Grupa pompowa – wymusza obieg wody i chroni wymiennik przed przegrzaniem, gdy chwilowo brakuje odbioru ciepła.
• Naczynie wzbiorcze przeponowe – kompensuje rozszerzalność cieplną wody w zamkniętym układzie grzewczym.
• Zawór bezpieczeństwa termicznego i ciśnieniowy – odprowadzają nadmiar ciepła i chronią przed wzrostem ciśnienia ponad dopuszczalne wartości.
• Odpowietrznik automatyczny – usuwa powietrze z układu, zapobiegając zapowietrzeniu pompy i spadkowi cyrkulacji.

Z praktyki wynika, że pominięcie bufora przy kozie z dużym udziałem mocy wodnej prowadzi do częstego przegrzewania układu i szybszego zużycia komponentów – pompy, zaworów, a czasem samego wymiennika. Widziałem instalacje, w których brak bufora skutkował koniecznością dokładania go po roku eksploatacji, co oznaczało dodatkowe koszty robocizny.

Czy koza z płaszczem wodnym musi mieć zbiornik buforowy?

Tak, w większości instalacji bufor jest zalecany lub bezpośrednio wymagany przez producenta kozy, ponieważ pozwala bezpiecznie zagospodarować nadwyżkę ciepła z jednego załadunku drewna i chroni układ przed przegrzaniem. Bez bufora system musi na bieżąco odbierać całą moc wodną, co przy typowych 70-80% mocy oddawanej do wody bywa trudne do zrealizowania samymi grzejnikami, zwłaszcza poza sezonem grzewczym.

Naczynie wzbiorcze i grupa pompowa – rola w instalacji

Naczynie wzbiorcze przeponowe dobiera się do pojemności całej instalacji wodnej i mocy źródła ciepła – zbyt małe naczynie powoduje częste zadziałanie zaworu bezpieczeństwa ciśnieniowego, co objawia się wyciekami wody z zaworu podczas pracy kozy. Grupa pompowa z kolei odpowiada za wymuszony obieg – w praktyce montuje się ją na powrocie do kozy, często z zaworem antyzamrożeniowym i termostatycznym mieszającym, który chroni wymiennik przed zbyt zimną wodą powrotną i związaną z tym korozją niskotemperaturową.

Bezpieczeństwo – zabezpieczenie przed przegrzaniem instalacji

Instalacja kozy z płaszczem wodnym wymaga zaworu bezpieczeństwa termicznego, który przy zbyt wysokiej temperaturze automatycznie wpuszcza zimną wodę do wymiennika, oraz zaworu ciśnieniowego chroniącego przed nadmiernym wzrostem ciśnienia w zamkniętym układzie. Pominięcie tych zabezpieczeń grozi uszkodzeniem instalacji przy braku odbioru ciepła (źródło: PN-EN 12828 oraz dokumentacja techniczna producentów urządzeń grzewczych na paliwa stałe).

Zawór bezpieczeństwa termicznego (schładzający) – do czego służy

Zawór termiczny reaguje na temperaturę wody w płaszczu wodnym – gdy przekracza ona wartość progową, zwykle około 95-100°C, zawór otwiera dopływ zimnej wody z sieci wodociągowej bezpośrednio do wymiennika, odprowadzając nadmiar ciepła i zapobiegając zagotowaniu wody w zamkniętym obiegu. To element, którego montaż i dobór powinien wykonać uprawniony instalator zgodnie z dokumentacją producenta – samodzielna instalacja bez odpowiednich uprawnień nie jest bezpieczna ani zgodna z warunkami gwarancji.

Co się dzieje, gdy koza z płaszczem wodnym się przegrzeje?

Brak odbioru ciepła przy pracującej kozie z płaszczem wodnym może doprowadzić do wrzenia wody w wymienniku, gwałtownego wzrostu ciśnienia i – w skrajnym przypadku – uszkodzenia wymiennika lub elementów instalacji. Objawami zbliżającego się przegrzania są syczące dźwięki w rurach, gwałtowny wzrost temperatury na manometrze oraz zadziałanie zaworu bezpieczeństwa ciśnieniowego. W takiej sytuacji priorytetem jest ograniczenie dopływu powietrza do paleniska i sprawdzenie drożności obiegu grzewczego.

• Manometr instalacji – kontrola ciśnienia roboczego, standardowo 1-2 bary w zależności od wysokości instalacji.
• Termometr na zasilaniu i powrocie – pozwala śledzić różnicę temperatur i wykryć problem z cyrkulacją.
• Zawór bezpieczeństwa termiczny – pierwsza linia obrony przed przegrzaniem wymiennika.
• Zawór bezpieczeństwa ciśnieniowy – zabezpiecza przed uszkodzeniem układu przy nadmiernym wzroście ciśnienia.

Koszty zakupu, montażu i eksploatacji obu wariantów

Koza z płaszczem wodnym kosztuje zwykle więcej niż wersja powietrzna o podobnej mocy całkowitej, a do ceny samego urządzenia trzeba doliczyć bufor, grupę pompową, zawory bezpieczeństwa i robociznę hydrauliczną. Wersja powietrzna ogranicza koszty do samego urządzenia, komina i podłoża niepalnego, co czyni ją tańszym rozwiązaniem na starcie inwestycji.

Czy koza z płaszczem wodnym się opłaca przy małym metrażu?

To zależy – przy niewielkim zapotrzebowaniu cieplnym nadmiar mocy wodnej bez odpowiedniego bufora bywa trudny do sensownego wykorzystania, dlatego w małych domach o powierzchni do 80-100 m² częściej sprawdza się wersja czysto powietrzna. Realny zwrot z inwestycji w wersję wodną zależy przede wszystkim od tego, jak często dom faktycznie korzysta z ogrzewania na drewno – w domu, gdzie kominek pali się kilka razy w tygodniu przez cały sezon, koszt bufora i osprzętu rozkłada się na realne oszczędności na kotle głównym; w domu, gdzie ogień płonie od święta, inwestycja zwraca się znacznie wolniej albo wcale.

Dotacje i programy wsparcia dla ogrzewania wodnego na drewno

Program Czyste Powietrze prowadzony przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej obejmuje w niektórych naborach kotły i urządzenia na biomasę spełniające określone normy emisji, jednak zakres i warunki dofinansowania zmieniają się w czasie i różnią się w zależności od regionu (źródło: Program Czyste Powietrze, NFOŚiGW, 2024). Nie warto traktować dofinansowania jako gwarantowanego – każdorazowo trzeba zweryfikować aktualny nabór przed zakupem urządzenia.

Czy można dostać dofinansowanie do kozy z płaszczem wodnym?

To zależy od konkretnego naboru i klasy urządzenia – kwalifikowalność do dofinansowania zwykle wymaga spełnienia wymogów Ekoprojektu określonych w Rozporządzeniu Komisji (UE) 2015/1185 dla ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe (źródło: Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1185, 2015). Przed złożeniem wniosku sprawdź aktualną listę urządzeń kwalifikowanych bezpośrednio na stronie czystepowietrze.gov.pl, ponieważ progi i listy modeli bywają aktualizowane częściej niż raz w roku.

Jakie warunki trzeba spełnić w programie Czyste Powietrze?

Warunki różnią się w zależności od naboru, ale zwykle obejmują wymóg wymiany nieekologicznego źródła ciepła, spełnienie klasy emisyjności zgodnej z Ekoprojektem oraz – w niektórych ścieżkach programu – kryterium dochodowe gospodarstwa domowego. Zalecam sprawdzenie aktualnych warunków programu bezpośrednio przed złożeniem wniosku, bo próg dochodowy i lista kwalifikowanych urządzeń bywają aktualizowane w trakcie roku.

• Sprawdź, czy planowany model kozy figuruje na aktualnej liście urządzeń zgodnych z Ekoprojektem.
• Zweryfikuj próg dochodowy i wymagany zakres dokumentów w danym naborze programu Czyste Powietrze.
• Skontaktuj się z lokalnym punktem konsultacyjno-informacyjnym programu przed podpisaniem umowy z instalatorem.
• Zachowaj fakturę i protokół odbioru instalacji – są niezbędne do rozliczenia dotacji.

Konserwacja żeliwa i instalacji wodnej – na co zwracać uwagę

Konserwacja kozy z płaszczem wodnym obejmuje dwa równoległe obszary – stronę hydrauliczną instalacji CO oraz ochronę samego odlewu żeliwnego przed rdzą, i oba wymagają regularnej, ale niewielkiej uwagi w ciągu sezonu. Zaniedbanie któregokolwiek z nich skraca żywotność urządzenia znacznie bardziej niż samo intensywne palenie drewnem.

Jak konserwować kozę z płaszczem wodnym poza sezonem?

Poza sezonem grzewczym warto skontrolować ciśnienie w instalacji wodnej i sprawność naczynia wzbiorczego minimum raz – najlepiej przy okazji przeglądu wiosennego, zanim woda w układzie stoi bezczynnie przez kilka miesięcy. Przy instalacjach pracujących na wodzie o wysokiej twardości zalecane jest czyszczenie wymiennika z osadów kamienia kotłowego, który zmniejsza sprawność przekazywania ciepła i przyspiesza korozję punktową.

Jak chronić żeliwo przed rdzą?

Ochrona zewnętrznych powierzchni żeliwnych przed rdzą dotyczy zarówno wersji wodnej, jak i powietrznej – żeliwo malowane wysokotemperaturową farbą wymaga kontroli powłoki po każdym sezonie i ewentualnego odświeżenia miejsc przetartych. Z praktyki polecam stosowanie inhibitora korozji w wodzie instalacyjnej, zwłaszcza przy dłuższych okresach postoju latem, gdy stojąca woda sprzyja procesom korozyjnym w wymienniku i grzejnikach.

• Kontrola ciśnienia instalacji i sprawności naczynia wzbiorczego – minimum raz w sezonie, najlepiej wiosną.
• Czyszczenie wymiennika z kamienia kotłowego – częściej przy wodzie o wysokiej twardości powyżej 15°n.
• Inhibitor korozji dodawany do wody instalacyjnej – ogranicza korozję podczas letniego postoju.
• Kontrola i odświeżanie powłoki żaroodpornej na zewnętrznych elementach żeliwnych po każdym sezonie.
• Czyszczenie komory spalania i przewodu kominowego z sadzy przed rozpoczęciem nowego sezonu grzewczego.

Jak wybrać – koza z płaszczem wodnym czy klasyczna, powietrzna

Wybór między kozą z płaszczem wodnym a klasyczną wersją powietrzną sprowadza się w praktyce do jednego pytania – czy dom potrzebuje realnego wspomagania centralnego ogrzewania, czy tylko dogrzania jednego pomieszczenia. Odpowiedź na to pytanie determinuje niemal wszystkie kolejne decyzje: moc urządzenia, budżet na instalację i zakres prac hydraulicznych.

• Sprawdź zapotrzebowanie cieplne budynku i porównaj je z mocą wodną rozważanych modeli kozy.
• Oceń dostępność miejsca i budżetu na bufor oraz osprzęt hydrauliczny – bez tego koza z płaszczem wodnym nie będzie działać bezpiecznie.
• Skonsultuj dobór mocy wodnej i powietrznej z instalatorem względem realnego zapotrzebowania cieplnego budynku, nie tylko metrażu.
• Zweryfikuj zgodność wybranego modelu z lokalną uchwałą antysmogową i wymogami Ekoprojektu przed zakupem.

Z mojej praktyki wynika, że klienci najczęściej żałują dwóch decyzji – kupna zbyt mocnej kozy wodnej bez bufora oraz odwrotnie, wyboru wersji powietrznej w domu, który realnie potrzebował wspomagania CO. Dobrym punktem wyjścia jest rozmowa z instalatorem jeszcze przed wyborem konkretnego modelu, a nie po zakupie urządzenia – zmiana projektu instalacji po fakcie zawsze kosztuje więcej niż zaplanowanie jej od razu poprawnie. Warto też zerknąć na koza żeliwna czy kominek – pełne porównanie, jeśli wahasz się jeszcze między typem urządzenia na paliwo stałe.

Najczęściej zadawane pytania

Ile mocy koza z płaszczem wodnym oddaje do pomieszczenia, a ile do CO?

Proporcje różnią się modelem od modelu, ale typowo od 20 do 30 procent mocy trafia do pomieszczenia jako ciepło konwekcyjne i promieniowanie, a reszta do wody w instalacji. Dokładny podział zawsze podaje karta techniczna konkretnego urządzenia, dlatego nie warto opierać wyboru na uśrednionych wartościach z internetu bez sprawdzenia dokumentacji producenta.

Czy koza z płaszczem wodnym wymaga bufora ciepła?

W większości instalacji bufor jest zalecany lub wymagany przez producenta, ponieważ pozwala bezpiecznie zagospodarować nadwyżkę ciepła z jednego załadunku drewna i chroni układ przed przegrzaniem. Pominięcie bufora zwiększa ryzyko częstego zadziałania zaworów bezpieczeństwa i przyspiesza zużycie komponentów instalacji.

Czy koza bez płaszcza wodnego jest prostsza w montażu?

Tak, wersja powietrzna nie wymaga podłączenia do instalacji CO, bufora ani zaworów bezpieczeństwa – montaż ogranicza się do komina i podłoża niepalnego, podobnie jak przy klasycznym piecyku wolnostojącym. To znacznie skraca czas realizacji i obniża całkowity koszt inwestycji.

Co zabezpiecza kozę z płaszczem wodnym przed przegrzaniem?

Kluczową rolę pełni zawór bezpieczeństwa termicznego, który przy zbyt wysokiej temperaturze wpuszcza zimną wodę do wymiennika, oraz zawór ciśnieniowy chroniący przed nadmiernym wzrostem ciśnienia w zamkniętym układzie. Oba elementy powinien dobrać i zamontować uprawniony instalator zgodnie z dokumentacją producenta.

Czy koza z płaszczem wodnym opłaca się przy małym domu?

Przy niewielkim zapotrzebowaniu cieplnym nadmiar mocy wodnej bez odpowiedniego bufora bywa trudny do sensownego wykorzystania, dlatego w małych domach częściej wybierana jest wersja czysto powietrzna. Ostateczna opłacalność zależy od częstotliwości korzystania z ogrzewania na drewno w ciągu sezonu.

Czy da się podłączyć kozę z płaszczem wodnym do istniejącego kotła?

Tak, taka koza zwykle pracuje jako dodatkowe źródło wspomagające instalację CO równolegle do kotła głównego, pod warunkiem poprawnego zaprojektowania układu hydraulicznego przez instalatora. Wymaga to zwykle montażu zaworów rozdzielających i przemyślanej automatyki sterującej priorytetem źródeł ciepła.

Jak dobrać moc kozy z płaszczem wodnym do wielkości domu?

Punktem wyjścia jest zapotrzebowanie cieplne budynku wyrażone w kW, wynikające z projektu lub audytu energetycznego, a nie sam metraż w oderwaniu od izolacji domu. Instalator powinien zestawić to zapotrzebowanie z mocą wodną konkretnego modelu, uwzględniając też planowany bufor – zbyt duża moc bez odpowiedniego zbiornika prowadzi do problemów z odbiorem ciepła.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z uprawnionym instalatorem urządzeń grzewczych na paliwa stałe oraz projektantem instalacji centralnego ogrzewania. Warunki programów dofinansowań, ceny urządzeń i wymogi Ekoprojektu należy zweryfikować bezpośrednio przed zakupem i montażem. Powiązane tematy: ruszty i rusztowiny do pieców na ekogroszek, grzejniki żeliwne w instalacji centralnego ogrzewania, renowacja i usuwanie rdzy z żeliwa, deflektory żeliwne – dobór i wymiana.

Źródła i literatura

1. PN-EN 13229 (2001): Wkłady kominkowe wraz z otwartymi paleniskami na paliwa stałe – Polski Komitet Normalizacyjny
2. PN-EN 12828 (2014): Instalacje ogrzewcze w budynkach – Projektowanie wodnych instalacji centralnego ogrzewania – Polski Komitet Normalizacyjny
3. Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1185 – Ekoprojekt dla ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe – EUR-Lex
4. Program Czyste Powietrze – Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW)

Tomasz Borkowski

Praktyk renowacji żeliwa i miłośnik gotowania na żeliwnych patelniach. Od kilkunastu lat przywraca do życia stare patelnie, garnki, ruszty i piece – czyści, wypala, sezonuje i dogląda, żeby służyły kolejnym pokoleniom. Na Żeliwo24 dzieli się metodami, które sam przetestował w kuchni i warsztacie: co naprawdę działa, co jest mitem, a co potrafi zepsuć dobry odlew. Prywatnie fan steków z żeliwnej patelni i zimowych wieczorów przy kozie.