Jak dobrać średnicę deflektora do mocy i wielkości paleniska?

Czym jest deflektor w kominku/piecu i jaką funkcję pełni

Deflektor to płyta umieszczona w górnej części paleniska, tuż pod wylotem do komina, która wydłuża drogę spalin i wymusza ich kontakt z powietrzem wtórnym przed odprowadzeniem na zewnątrz. Konstrukcja ta jest typowa dla wkładów kominkowych i pieców na paliwo stałe projektowanych zgodnie z wymogami normy PN-EN 13229 (2002), regulującej parametry bezpieczeństwa i konstrukcji urządzeń grzewczych opalanych drewnem. W praktyce serwisowej deflektor bywa nazywany też płytą odbijającą albo płytą wtórnego spalania – nazwa zależy od producenta i modelu wkładu.

Z mojej praktyki wynika, że klienci najczęściej trafiają do mnie z pytaniem o deflektor dopiero wtedy, gdy zauważą nadmierne osadzanie się sadzy w kominie albo spadek mocy grzewczej przy tym samym zużyciu drewna. Brak deflektora, jego pęknięcie lub przesunięcie z pierwotnej pozycji to jedna z najczęstszych przyczyn takich objawów – obserwuję to regularnie przy przeglądach wkładów żeliwnych po 5-8 latach eksploatacji.

Rola deflektora w wydłużaniu drogi spalin i wtórnym spalaniu

Deflektor zmusza gorące spaliny do przepływu wzdłuż całej górnej powierzchni paleniska zamiast bezpośredniego ujścia do komina, co wydłuża czas ich przebywania w strefie wysokiej temperatury. Dzięki temu niedopalone gazy i cząstki stałe mają dodatkową szansę na spalenie w kontakcie z dopływającym powietrzem wtórnym, co realnie podnosi sprawność całego urządzenia. Ta zasada dotyczy zarówno prostych kóz opalanych węglem, jak i zaawansowanych wkładów spełniających wymogi Ekoprojektu.

• Deflektor żeliwny – najczęściej spotykany w piecach kaflowych i starszych wkładach, dobrze magazynuje ciepło i oddaje je stopniowo do pomieszczenia.
• Deflektor wermikulitowy – lżejszy materiał ceramiczny stosowany w nowszych wkładach o podwyższonej klasie efektywności.
• Deflektor szamotowy – odporny na wysokie temperatury, popularny w piecach kaflowych i niektórych kominkach otwartych.
• Płyta wtórnego spalania – określenie stosowane zamiennie z deflektorem w kartach katalogowych części producentów.
• Prowadnice montażowe – elementy konstrukcyjne, na których osadza się deflektor, wymagające okresowej kontroli stanu technicznego.

„Prawidłowo zaprojektowana droga spalin w komorze spalania, w tym elementy odbijające takie jak deflektor, ma bezpośredni wpływ na spełnienie wymogów konstrukcyjnych dla wkładów kominkowych opalanych paliwem stałym.” – Polski Komitet Normalizacyjny, PN-EN 13229, 2002

Jak moc wkładu (kW) wpływa na wymagane wymiary deflektora

Moc nominalna wkładu w kW jest jednym z dwóch głównych parametrów decydujących o wymiarach deflektora – im wyższa moc, tym zwykle większy strumień spalin do odprowadzenia, a więc i większa powierzchnia płyty. Producenci projektują deflektor pod konkretny model wkładu, uwzględniając zarówno moc, jak i geometrię komory spalania, dlatego dobór „na oko” bywa ryzykowny. Przy wkładach powyżej 10-12 kW deflektory są z reguły grubsze i większe niż w modelach 5-7 kW przeznaczonych do mniejszych pomieszczeń.

W praktyce przy zamówieniach zamienników uniwersalnych polecam klientom, by nie kierowali się wyłącznie mocą podaną w ogłoszeniu sprzedawcy. Widziałem przypadki, w których dwa wkłady o identycznej mocy 8 kW miały zupełnie inną głębokość paleniska – w efekcie zamiennik „pasujący pod moc” po prostu się nie mieścił albo zostawiał zbyt dużą szczelinę po bokach.

• Wkłady do 7 kW – deflektory zwykle o powierzchni rzędu 0,08-0,15 m², dopasowane do niewielkich palenisk w domach jednorodzinnych.
• Wkłady 8-12 kW – deflektory średniej wielkości, często z pojedynczym otworem rewizyjnym do czyszczenia komina.
• Wkłady powyżej 12 kW – deflektory większe i grubsze, częściej wykonane z żeliwa ze względu na wyższą odporność termiczną.
• Karta katalogowa producenta – podstawowe i najbardziej wiarygodne źródło dokładnych wymiarów oryginalnego deflektora.
• Numer katalogowy części – kluczowy przy zamawianiu zamiennika, ogranicza ryzyko pomyłki wynikającej z samej mocy urządzenia.

Ryzyko doboru zamiennika wyłącznie na podstawie mocy wkładu polega na tym, że producenci różnie projektują proporcje komory – jeden model 9 kW może mieć palenisko szerokie i płytkie, inny wąskie i głębokie. Dlatego zawsze rekomenduję dobór wymiarów rusztu do kominka i paleniska jako punkt odniesienia przy okazji wymiany deflektora – oba elementy montuje się zwykle podczas tej samej ingerencji serwisowej.

Jak wielkość paleniska determinuje kształt i rozmiar deflektora

Wielkość i kształt paleniska determinują deflektor silniej niż sama moc wkładu, ponieważ płyta musi fizycznie zmieścić się na prowadnicach i pokrywać większość górnej powierzchni komory. Deflektor powinien zasłaniać zdecydowaną większość górnej płaszczyzny paleniska, pozostawiając celowo zaprojektowaną szczelinę – najczęściej przy tylnej lub bocznej krawędzi – przez którą spaliny opuszczają komorę w kierunku komina. Kształt bywa prostokątny, trapezowy lub profilowany, w zależności od konkretnej geometrii modelu.

Z praktyki serwisowej wynika, że zbyt mała szczelina ogranicza ciąg i utrudnia rozpalanie, natomiast zbyt duża skraca drogę spalin i osłabia efekt wtórnego spalania niemal tak samo, jak całkowity brak deflektora. Symetria ułożenia płyty ma również znaczenie dla równomiernego rozprowadzenia ciepła – przesunięty deflektor potrafi powodować, że jedna strona wkładu nagrzewa się wyraźnie mocniej niż druga.

Deflektor płaski a profilowany – różnice w prowadzeniu spalin

Deflektor płaski i profilowany różnią się przede wszystkim sposobem prowadzenia spalin – płaski działa jak prosta bariera, profilowany dodatkowo wydłuża i miesza strumień spalin dzięki wgłębieniom lub kanałom. Deflektor płaski to prostsza konstrukcja, tańsza w produkcji, stosowana głównie w mniejszych i budżetowych wkładach oraz w piecach kaflowych starszego typu. Deflektor profilowany, z charakterystycznymi wgłębieniami lub kanałami, wydłuża drogę spalin i lepiej miesza je z powietrzem wtórnym, co przekłada się na wyższą efektywność spalania.

• Deflektor płaski – niższy koszt produkcji, prostszy montaż, spotykany w wkładach budżetowych i piecach kaflowych.
• Deflektor profilowany – lepsze mieszanie spalin z powietrzem, częściej w wkładach spełniających wymogi Ekoprojektu.
• Ograniczenie zamienności – nie zawsze da się zastąpić deflektor profilowany płaskim bez zmiany parametrów spalania całego wkładu.
• Kompatybilność konstrukcyjna – wybór typu wynika z oryginalnego projektu producenta, a nie z indywidualnych preferencji użytkownika.

Wybór między tymi dwoma typami rzadko jest kwestią gustu – to producent wkładu decyduje, jaka konstrukcja spełni wymogi efektywności energetycznej określone w Rozporządzeniu Komisji (UE) 2015/1185, znanym jako Ekoprojekt dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe.

„Miejscowe ogrzewacze pomieszczeń wprowadzane do obrotu po dacie wdrożenia wymogów muszą spełniać minimalne poziomy efektywności energetycznej oraz limity emisji cząstek stałych i tlenku węgla.” – Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1185, 2015, eur-lex.europa.eu

Znaczenie szczeliny między deflektorem a ścianką paleniska

Szczelina między krawędzią deflektora a ścianką paleniska decyduje o tym, ile spalin i w jakim tempie trafia do komina, dlatego jej szerokość nie jest przypadkowa. W większości wkładów projektanci pozostawiają szczelinę o szerokości kilku centymetrów, dobraną eksperymentalnie do konkretnej mocy i geometrii komory – dokładny wymiar zawsze podaje karta katalogowa danego modelu. Docinanie zamiennika „na oko” bez odtworzenia tej szczeliny to jeden z najczęstszych błędów, jakie widzę przy nieautoryzowanych naprawach.

Czy zbyt mały deflektor pogarsza spalanie i zwiększa zużycie opału

Tak – zbyt mały deflektor skraca drogę spalin w komorze, co ogranicza dopalanie gazów i obniża sprawność spalania. W praktyce oznacza to większe zużycie drewna lub ekogroszku przy tej samej ilości uzyskanego ciepła oraz szybsze osadzanie się sadzy w kominie, co wymaga częstszego czyszczenia przewodu (źródło: PN-EN 13229, 2002).

Skutkiem takiego niedopasowania bywa też widoczne czernienie szyby wkładu już po kilku dniach użytkowania – w moich obserwacjach serwisowych to jeden z pierwszych sygnałów, które każą sprawdzić stan i rozmiar deflektora. Obniżona sprawność spalania przekłada się bezpośrednio na większą emisję zanieczyszczeń i gorszą efektywność energetyczną całego urządzenia, co ma znaczenie zarówno dla portfela, jak i dla zgodności z lokalnymi uchwałami antysmogowymi.

• Wyższe zużycie opału – przy tej samej temperaturze w pomieszczeniu trzeba spalić więcej drewna lub węgla.
• Szybsze osadzanie sadzy – konieczność częstszego czyszczenia komina, nawet co 2-3 miesiące zamiast standardowych pół roku.
• Spadek sprawności energetycznej – urządzenie oddaje mniej ciepła z tej samej ilości spalonego paliwa.
• Ryzyko niezgodności z normami emisji – zbyt mały deflektor utrudnia spełnienie wymogów Ekoprojektu przy modernizacji starszego wkładu.

Zanim kupisz zamiennik opisany jako „uniwersalny”, warto zmierzyć oryginalny element i porównać wymiary – nie tylko z opisem produktu, ale najlepiej ze zdjęciem lub kartą katalogową konkretnego modelu wkładu.

Czy zbyt duży deflektor blokuje ciąg i powoduje dymienie

Tak, zbyt duży deflektor, który niemal całkowicie zasłania szczelinę odprowadzającą spaliny, może ograniczać ciąg kominowy i prowadzić do cofania się dymu przy otwieraniu drzwiczek paleniska. To zjawisko bywa mylone z problemami samego komina, choć przyczyna leży w niewłaściwie dobranej lub źle docinanej płycie.

Z mojej praktyki problem ten pojawia się znacznie częściej przy niefachowo docinanych zamiennikach niż przy oryginalnych częściach producenta – widziałem przypadki, gdzie klient samodzielnie skrócił blachę czy odlew żeliwny, zostawiając zaledwie centymetrową szczelinę zamiast zalecanych kilku centymetrów. Efektem było uporczywe dymienie przy każdym doładowaniu wkładu, mimo że sam komin nie miał żadnej usterki.

• Ograniczony ciąg kominowy – zbyt duża powierzchnia deflektora blokuje swobodny przepływ spalin do komina.
• Cofanie się dymu do pomieszczenia – najbardziej uciążliwy i zauważalny objaw przy otwieraniu drzwiczek.
• Nierównomierne nagrzewanie wkładu – spaliny „duszą się” w komorze zamiast płynnie opuszczać palenisko.
• Zwiększone ryzyko przy niefachowym docinaniu – zamienniki modyfikowane samodzielnie częściej powodują ten problem niż części oryginalne.

Po każdej wymianie deflektora zalecam sprawdzenie ciągu kominowego, najlepiej z udziałem kominiarza – to rekomendacja zgodna z zaleceniami eksploatacyjnymi publikowanymi przez organizacje branżowe, w tym Korporację Kominiarzy Polskich (2023).

Jak sprawdzić, czy deflektor jest dobrze dobrany – objawy z eksploatacji

Deflektor dobrze dobrany rozpoznaje się po stabilnym, jasnym płomieniu, równomiernym nagrzewaniu obudowy wkładu i braku nadmiernego osadu sadzy na szybie po kilku godzinach palenia. To najbardziej praktyczny test – nie wymaga żadnych narzędzi, tylko uważnej obserwacji podczas kilku pierwszych sesji palenia po wymianie lub przeglądzie.

W codziennej pracy serwisowej sprawdzam trzy rzeczy: kolor i intensywność płomienia, tempo nagrzewania się obudowy oraz stan samej płyty pod kątem pęknięć czy przebarwień. Nierównomierne przebarwienia lub widoczne mikropęknięcia na deflektorze żeliwnym najczęściej wskazują na miejscowe przegrzanie wynikające z niewłaściwego dopasowania do geometrii paleniska.

Osady sadzy i dymienie jako sygnał złego doboru

Szybkie osadzanie się czarnego, tłustego nalotu sadzy na szybie wkładu w ciągu pierwszych 2-3 godzin palenia to jeden z najbardziej jednoznacznych sygnałów, że deflektor jest źle dobrany lub uszkodzony. Taki nalot świadczy o niepełnym spalaniu gazów, co ma bezpośredni związek ze skróconą drogą spalin w komorze.

• Ciemniejący płomień o niskiej intensywności – sugeruje niedostateczne dopalanie gazów w komorze spalania.
• Szybkie czernienie szyby – klasyczny objaw zbyt małego lub przesuniętego deflektora.
• Pęknięcia lub odpryski na powierzchni płyty – wskazują na przegrzanie miejscowe, zwykle wymagające pilnej wymiany.
• Nierównomierne nagrzewanie obudowy – jedna strona wkładu wyraźnie gorętsza niż druga, efekt asymetrycznego montażu.
• Okresowa kontrola podczas przeglądu kominiarskiego – zalecana minimum raz w roku, najlepiej przed sezonem grzewczym.

Deflektor żeliwny a wermikulitowy/szamotowy – porównanie materiałów

Deflektory żeliwne są cięższe i bardziej odporne mechanicznie, dobrze magazynują i oddają ciepło do pomieszczenia, natomiast deflektory wermikulitowe lub szamotowe są lżejsze i tańsze, ale bardziej podatne na pęknięcia przy uderzeniu polanem drewna podczas zasypu opału (źródło: Instytut Techniki Budowlanej, 2023). Wybór materiału bywa niestety narzucony samą konstrukcją wkładu – nie zawsze da się swobodnie zamienić jeden typ na drugi bez ingerencji w parametry spalania.

Z mojej praktyki renowacyjnej żeliwo sprawdza się najlepiej tam, gdzie użytkownik dokłada opał często i energicznie – w domach z dziećmi, gdzie o precyzyjne układanie polan trudno, wermikulit po prostu pęka szybciej. Z drugiej strony w piecach kaflowych, gdzie zasyp jest rzadszy i bardziej kontrolowany, materiały ceramiczne spisują się latami bez większych problemów.

Trwałość eksploatacyjna obu materiałów zależy w dużej mierze od tego, jak intensywnie użytkownik dokłada opał i czy stosuje delikatne układanie drewna zamiast wrzucania go z góry. Jeśli rozważasz renowację żeliwnych elementów paleniska, warto przy okazji sprawdzić stan deflektora – często oba elementy wymagają uwagi w tym samym czasie.

Jak zmierzyć palenisko przed zakupem deflektora zamiennego

Palenisko przed zakupem deflektora zamiennego mierzy się na wysokości montażu płyty, a nie na wysokości drzwiczek – to najczęstszy błąd popełniany przez osoby kupujące część bez konsultacji z fachowcem. Różnica między tymi dwoma poziomami w niektórych wkładach sięga kilku centymetrów, co przy zamówieniu na podstawie złego pomiaru kończy się koniecznością zwrotu towaru.

Zanim zdemontujesz stary deflektor, zrób mu zdjęcie z kilku ujęć – z góry, z boku i z uwzględnieniem miejsca mocowania. W mojej praktyce to jeden z najprostszych sposobów na uniknięcie pomyłki przy zamawianiu zamiennika, zwłaszcza gdy oryginalna część jest już mocno zniszczona i trudno ocenić jej pierwotny kształt.

1. Zmierz szerokość paleniska na wysokości, na której faktycznie osadzony jest deflektor, używając miary zwijanej lub sztywnej listwy.
2. Zmierz głębokość komory w tym samym miejscu, uwzględniając ewentualne zwężenia lub występy konstrukcyjne.
3. Sprawdź stan prowadnic lub wsporników montażowych – zardzewiałe czy wygięte elementy trzeba czasem wymienić razem z deflektorem.
4. Zrób zdjęcie starego deflektora przed demontażem jako punkt odniesienia przy zamawianiu zamiennika.
5. Zweryfikuj model i numer katalogowy wkładu na tabliczce znamionowej lub w dokumentacji zakupu przed złożeniem zamówienia.

Jak zamontować deflektor po wymianie krok po kroku

Montaż nowego deflektora po wymianie wykonuje się w czterech krokach: wystudzenie paleniska i oczyszczenie z sadzy, sprawdzenie prowadnic, osadzenie płyty z zachowaniem właściwej szczeliny, a na końcu próbne uruchomienie ognia z obserwacją ciągu i szczelności dymu. Cała procedura przy odrobinie wprawy zajmuje 20-40 minut, w zależności od stopnia zabrudzenia komory.

1. Wystudzenie i oczyszczenie – poczekaj, aż palenisko całkowicie ostygnie, następnie usuń pozostałości starego deflektora i nagromadzoną sadzę szczotką lub odkurzaczem przemysłowym.
2. Kontrola prowadnic – sprawdź stan wsporników montażowych, oczyść je z osadów i skoroduj ewentualną rdzę, bo krzywe lub uszkodzone prowadnice uniemożliwią prawidłowe osadzenie nowej płyty.
3. Osadzenie deflektora – umieść nową płytę na prowadnicach, zachowując szczelinę zalecaną przez producenta – zwykle po tej samej stronie, po której była w oryginale.
4. Próbne uruchomienie ognia – rozpal niewielki ogień i obserwuj, czy dym swobodnie odprowadzany jest do komina, czy nie cofa się przy otwieraniu drzwiczek.

Z mojej praktyki po każdej wymianie warto przeprowadzić pierwsze palenie przy lekko uchylonym oknie i pod bezpośrednim nadzorem – pozwala to szybko zareagować, gdyby pojawiło się dymienie wynikające ze złego dopasowania szczeliny.

Najczęstsze błędy montażowe deflektora

Najczęstszy błąd montażowy to całkowite pominięcie szczeliny odprowadzającej spaliny przez dosunięcie deflektora zbyt blisko tylnej ścianki paleniska. Drugim powtarzającym się problemem jest montaż płyty „do góry nogami” w modelach profilowanych, gdzie kanały prowadzące spaliny działają wyłącznie w jednej orientacji.

• Brak szczeliny przy krawędzi – deflektor dosunięty zbyt ciasno blokuje odpływ spalin.
• Odwrócona orientacja płyty profilowanej – kanały prowadzące spaliny nie spełniają swojej funkcji.
• Pominięcie kontroli prowadnic – montaż na skorodowanych lub wygiętych wspornikach grozi przesunięciem się deflektora podczas eksploatacji.
• Brak próbnego palenia pod nadzorem – błędy montażowe ujawniają się dopiero przy pierwszym realnym użytkowaniu wkładu.

Jeśli po wymianie deflektora zauważysz problemy z ciągiem, warto też przy okazji sprawdzić dobór kratek kominkowych do mocy wkładu – błędnie dobrane kratki nawiewne bywają dodatkową przyczyną zaburzeń w cyrkulacji powietrza wokół wkładu. Dla poważniejszych uszkodzeń, np. dużych pęknięć w żeliwnym deflektorze, rozważ też naprawę i spawanie żeliwa – kiedy się opłaca zamiast od razu kupować nową część.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest deflektor w kominku i po co się go stosuje?

Deflektor to płyta w górnej części paleniska, która wydłuża drogę spalin przed odprowadzeniem do komina, poprawiając dopalanie gazów. Brak lub uszkodzenie deflektora jest częstą przyczyną szybkiego osadzania się sadzy w kominie i spadku sprawności całego wkładu.

Czy większa moc wkładu zawsze oznacza większy deflektor?

Zwykle tak, ale nie jest to reguła bezwzględna – deflektor projektuje się pod konkretny model i geometrię paleniska. Przy zamiennikach uniwersalnych warto porównać nie tylko moc wkładu, ale i rzeczywiste wymiary komory spalania, bo dwa modele o tej samej mocy mogą mieć zupełnie inną głębokość paleniska.

Co się dzieje, gdy deflektor jest za mały?

Skraca się droga spalin, co pogarsza dopalanie gazów, zwiększa zużycie opału i przyspiesza osadzanie się sadzy w kominie. W praktyce oznacza to też niższą efektywność energetyczną urządzenia i konieczność częstszego czyszczenia przewodu kominowego.

Czy za duży deflektor może powodować dymienie kominka?

Tak, jeśli zbyt mocno ogranicza szczelinę odprowadzającą spaliny, może obniżyć ciąg kominowy i prowadzić do cofania się dymu przy otwieraniu drzwiczek. Warto to sprawdzić z kominiarzem po każdej wymianie deflektora, zwłaszcza jeśli był to zamiennik docinany ręcznie.

Jaki materiał deflektora jest lepszy – żeliwo czy wermikulit?

Żeliwo jest trwalsze mechanicznie i lepiej magazynuje ciepło, ale jest cięższe i droższe od materiałów ceramicznych. Wermikulit i szamot są lżejsze i tańsze, choć bardziej podatne na pęknięcia przy uderzeniu drewnem podczas zasypu opału – wybór materiału często narzuca sama konstrukcja wkładu.

Jak zmierzyć palenisko przed zakupem nowego deflektora?

Należy zmierzyć szerokość i głębokość komory na wysokości montażu deflektora, a nie na wysokości drzwiczek, oraz sprawdzić stan prowadnic mocujących. Pomocne jest też zrobienie zdjęcia starego deflektora przed demontażem jako punktu odniesienia dla zamówienia zamiennika.

Czy pęknięty deflektor trzeba wymienić od razu?

Zaleca się wymianę możliwie szybko, ponieważ uszkodzony deflektor pogarsza jakość spalania i może przyspieszać osadzanie się sadzy oraz zwiększać ryzyko nierównomiernego nagrzewania konstrukcji paleniska. Odkładanie wymiany zwykle kończy się większymi kosztami napraw w dłuższej perspektywie.

Czy deflektor uniwersalny sprawdzi się w każdym kominku?

Nie ma jednego uniwersalnego rozmiaru pasującego do wszystkich wkładów – deflektor uniwersalny może wymagać docięcia, a nieprawidłowe dopasowanie prowadzi do problemów opisanych wyżej, od nadmiernego zużycia opału po dymienie. Zawsze weryfikuj wymiary z kartą katalogową producenta przed zakupem (dane sprawdzone: 2026).

Jak często trzeba wymieniać deflektor?

Nie ma sztywnego harmonogramu – żywotność zależy od materiału, intensywności użytkowania i sposobu obchodzenia się z opałem przy zasypie. W praktyce deflektory żeliwne potrafią służyć kilkanaście lat, podczas gdy modele wermikulitowe czy szamotowe częściej wymagają wymiany po 3-6 latach intensywnej eksploatacji.

Źródła i literatura

1. Polski Komitet Normalizacyjny, PN-EN 13229: Wkłady kominkowe, w tym kominki na paliwa stałe do zabudowy – wymagania i badania, 2002.
2. Komisja Europejska, Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1185 wdrażające dyrektywę 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe, eur-lex.europa.eu, 2015.
3. Instytut Techniki Budowlanej, wytyczne dotyczące eksploatacji urządzeń grzewczych na paliwo stałe, itb.pl, 2023.
4. Korporacja Kominiarzy Polskich, zalecenia eksploatacyjne i kontrola ciągu kominowego, 2023.

Treść ma charakter poradnikowy i nie zastępuje konsultacji z uprawnionym kominiarzem lub instalatorem urządzeń grzewczych – przed samodzielną wymianą deflektora zweryfikuj parametry swojego wkładu w karcie katalogowej producenta.

Tomasz Borkowski

Praktyk renowacji żeliwa i miłośnik gotowania na żeliwnych patelniach. Od kilkunastu lat przywraca do życia stare patelnie, garnki, ruszty i piece – czyści, wypala, sezonuje i dogląda, żeby służyły kolejnym pokoleniom. Na Żeliwo24 dzieli się metodami, które sam przetestował w kuchni i warsztacie: co naprawdę działa, co jest mitem, a co potrafi zepsuć dobry odlew. Prywatnie fan steków z żeliwnej patelni i zimowych wieczorów przy kozie.